ରଚନା: ଦଶହରା (ଦୁର୍ଗାପୂଜା)
ଉପକ୍ରମ
ଭାରତ ହେଉଛି ପର୍ବପର୍ବାଣିର ଦେଶ। "ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ" ମଧ୍ୟରୁ ଦଶହରା ବା ଦୁର୍ଗାପୂଜା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ତଥା ସମଗ୍ର ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଧାନ, ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଉତ୍ସବ। ଏହା ଶରତ ഋତୁରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ‘ଶାରଦୀୟ ପୂଜା’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଐତିହାସିକ ଓ ପୌରାଣିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଦଶହରା ପର୍ବ ସହିତ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପୌରାଣିକ କଥା ଜଡ଼ିତ:
ମହିଷାସୁର ମର୍ଦ୍ଦିନୀ: ଅସୁରରାଜ ମହିଷାସୁରର ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ସଂସାରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମା' ଦୁର୍ଗା ଦଶଭୁଜା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଶଦିନ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ ମହିଷାସୁରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏହା ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର, ପାପ ଉପରେ ପୁଣ୍ୟର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଆଲୋକର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ।
ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ: ଲଙ୍କାପତି ରାବଣକୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଶରତ ഋତୁରେ ମା' ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଅକାଳ ବୋଧନ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ବିଜୟା ଦଶମୀ ଦିନ ରାବଣ ବଧ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ‘ବିଜୟା ଦଶମୀ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ପାଳନ ପ୍ରଣାଳୀ
ଦଶହରା ପୂଜା ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପ୍ରତିପଦ ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦଶମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ।
ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ: ସହର ଓ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ। କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ ପରି ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ତୋରଣ ଓ ଆଲୋକମାଳାର ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ହୋଇଥାଏ।
ମା'ଙ୍କ ଆବାହନ: ମହାଷଷ୍ଠୀରୁ ମହାସ୍ନାନ, ସପ୍ତମୀ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀ ଦିନ ମା'ଙ୍କର ବାସନ୍ତୀ ଓ ଶାରଦୀୟ ପୂଜା ରୀତିନୀତି ଅନୁସାରେ ହୁଏ। ମହାଅଷ୍ଟମୀ ଓ ମହାନବମୀ ଦିନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ନୂଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ମା'ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
ରାବଣ ପୋଡ଼ି: ବିଜୟା ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରାବଣର ଉଚ୍ଚ ପୁତ୍ତଳିକା ଦାହ କରାଯାଏ (ରାବଣ ପୋଡ଼ି), ଯାହା ଅଧର୍ମର ବିନାଶକୁ ସୂଚାଏ।
ଭାସାଣି ଉତ୍ସବ: ଦଶମୀ ପରଦିନ ମା' ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମୃଣ୍ମୟୀ ପ୍ରତିମାକୁ ନଦୀ କିମ୍ବା ଜଳାଶୟରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ।
ସାମାଜିକ ମହତ୍ତ୍ୱ
ଦଶହରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ସମାଜରେ ମିଳନ ଓ ଭ୍ରାତୃଭାବର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ। ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି। ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା, ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାର ସହ ବୁଲାବୁଲି କରିବା ଏବଂ ମିଠା ବାଣ୍ଟିବା ଦ୍ୱାରା ମନରୁ ହିଂସା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର ହୁଏ।
ଉପସଂହାର
ଦଶହରା ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ଜୟ ସଦାସର୍ବଦା ନିଶ୍ଚିତ। ଆମ ମନ ଭିତରେ ଥିବା ଆସୁରିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି—ଯେପରିକି କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର, ଈର୍ଷା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥପରତା—କୁ ବିନାଶ କରି ଜଣେ ଭଲ ମଣିଷ ହେବା ହିଁ ଦଶହରାର ପ୍ରକୃତ ସନ୍ଦେଶ।
0 Comments